در برنامه ریزی توسعه گردشگری توجه صرف به جاذبه ها و آماده سازی آن ها برای ارائه به گردشگران تنها بخشی از برنامه ریزی را در بر می گیرد. در کنار توجه به عوامل اصلی، ساماندهی عوامل جانبی نیز به همان اندازه عوامل اصلی اهمیت دارد. از این رو توسعه دارای نیازهای وسیع تری است که بودن تحول در آن ها مقبولیت لازم میان گردشگران بوجود نخواهد آمد. بررسی وضعیت موجود بخش گردشگری نشان می دهد که از منابع گردشگری موجود تنها قسمتی از آن ها مورد بهره برداری قرار می گیرند. در همین حال وضعیت عوامل جانبی مانند تبلیغات، آموزش، مهارت، مدیریت بخش و واحدهای اقامتی و پذیرایی، تورگردانی و مانند این ها در شرایط مطلوبی قرار ندارند. میان  این عوامل اصلی و جانبی باید همپیوندی وجود داشته باشد، بدین معنا که وقتی مسافران برای استفاده از یک جاذبه به منطقه ای سفر می کنند، باید از نظر تامین سایر نیازها به خواست وی توجه شود. در غیر این صورت نوعی سرخوردگی نسبی ایجاد می شود و انگیزه اقامت بیشتر و یا سفر مجدد در وی به وجود نخواهد آمد. از طرف دیگر توسعه بخش گردشگری در مقیاس منطقه ای باید موزون و متوازن باشد. موزون از این نظر که آهنگ زمانی بازدیدکنندگان باید در گستره زمان فعالیت به شکل مناسب توزیع شود. متوازن از این جهت که باید حتی المقدور از توسعه به شکل قطبی و متمرکز در یک نقطه جلوگیری شده و براساس تدابیر مدیریتی، جابجایی مسافران به نقاط و جاذبه های دیگر نیز انجام گیرد تا سفر یکنواخت، خسته کننده و کسالت آور نشود. از این رو برای تحقق توسعه همه جانبه و فراگیر باید تمامی بردارها و عوامل موثر در جریان های گردشگری پا به پای ساماندهی عرصه های گردشگری تحول یافته و به بالندگی مناسب و در خور خود برسد.

3-1 نیاز به تبلیغات و اطلاع رسانی

تبلیغات و اطلاع رسانی صحیح یکی از مهمترین ابزارها و راهکارهای توسعه گردشگری می باشد. مهمترین رسالتی که فعالیت های اطلاع رسانی به عهده دارند معرفی جاذبه های گردشگری و آگاه سازی گردشگران از این جاذبه هاست. به همین دلیل این گونه فعالیت ها از آنجایی که بر انگیزه سفر و تقاضای گردشگران تاثر دارد، از مهمترین پیش شرط های توسعه گردشگری به شمار می آید. به دلیل ایفای چنین نقشی است که امروزه تشکیلات مرتبط با اطلاع رسانی همگانی یکی از مهمترین استراتژی های مدیریت و توسعه گردشگری به حساب می آید.

گردشگر در یک مکان فقط مدت کوتاهی اقامت می کند و به سرعت باید در مورد جای که قرار است ببیند و کاری که قرار است انجام دهد و چیزی که قرار است خریداری کند، اطلاعاتی کسب کند. باید او را در مورد مقصد و میزان خدماتی که آن مقصد ارائه می کند آگاه کرد. بخشی از این اطلاعات بسیار به عملیات تبلیغات و پیشبرد پیوند خورده است. دادن آگاهی به افراد در مورد یک خدمت، مشتری و خواهان آن را افزلیش خواهد داد.[1] همچنین تبلیغ یک منطقه و جاذبه ها و امکانات آن باید دقیق و صادقانه باشد. اگر تبلیغ منطقه ای گمراه کننده باشد و جهانگردان توسط محتوای نادرست تبلیغ جذب شوند، ممکن است کاملا ناراضی شوند. این مساله یافت می شود که گردشگران به دوستانشان توصیه کنند که از این مناطق دیدن نکنند و می توانند به تبلیغات نامطلوب در رسانه های عمومی بازار کشورهای مبدا منجر شود. بر طبق قوانین فعلی حمایت از گردشگر مصرف کننده که اکنون در بسیاری از کشورها پذیرفته شده است، تبلیغات گمراه کننده می تواند منجر به اقدامات قانونی بر علیه شرکت های سیاحتی و مسافرتی شود.[2]

3-2 نیاز به آموزش نیروی انسانی شاغل در بخش گردشگری

اصولا گردشگری یک نوع فعالیت خدماتی است و تعداد زیادی از افراد و کسانی که یک گردشگر با آن ها رو برو می شود و برای تامین نیازهای اساسی و تفریحی خود به آن ها تکیه می کنند، در موفق شدن یک مکان یا منطقه (مقصد گردشگری) نقش حیاتی و سرنوشت ساز دارد. در ضمن گردشگری نوعی فعالیت مهمان پذیری و مهمان نوازی است؛ بنابراین هنگامی که خدمتی ارائه می شود، مساله صمیمیت و لطف ارائه دهنده خدمات امنیت پیدا می کند. واقعیت این است که کسی به جایی که احساس استقبال و خوشامدگویی نکند، نمی رود. بنابراین نقش های میهمان و میزبان تا حد بسیار زیادی، تعیین کننده تجربه فراموش نشدنی و خاطره های گردشگر است و او را وادار می کند تا باز هم آن را تجربه کند. تخصص، مهارت های اثربخش، کارایی و رعایت احترام به هنگام ارائه خدمات از جمله چیزهایی نیستد که در خلا رخ می دهد.، بلکه نتیجه سرمایه گذاری هایی  هستند که در زمینه آموزی و پرورش افراد ایجاد می شود.[3]

3-3 نیاز به تعیین ضوابط و استانداردهای بخش گردشگری

ضابطه مند نمودن فعالیت ها و خدمات مرتبط با بخش گردشگری و تنظیم مقررات و تعیین استانداردهای مورد نیاز آن، یکی از ارکان های اصلی دستیابی به توسعه پایدار گردشگری می باشد. دلایل توجیهی ضرورت تدوین چنین استانداردها و ضوابطی و همچنین اهدافی که از آن تعقیب می شود را به شرح زیر می توان خلاصه نمود:

با هدف حمایت از مصرف کنندگان (گردشگران) در مقابل سوء استفاده های احتمالی عرضه کنندگان محصولات و خدمات گردشگری.
تامین حداقل استاندارد کیفیت.
تضمین رعایت حداقل الزامات ایمنی و اجتناب از حوادث غیرمترقبه و عواقب نامطلوب آن.
وضع قوانین مالیاتی برای حمایت از برنامه ریزی، توسعه و نگهداری زیرساخت های گردشگری .
وضع قوانین برای حفاظت و نگهداری از منابع و میراث فرهنگی منطقه که مورد حمایت جامعه محلی باشد.[4]
3-4 نیازهای امنیتی و حفاظتی

امنیت به جزئی کلیدی از گردشگری تبدیل شده است. و مدیریت معقول باید تلاش کند محیطی امن را فراهم آورد. گردشگران اغلب به عنوان قربانیان دو نوع جنایت، هدف قرار می گیرد:

جنایت های عام و شایع: گردشگران در معرض خطر انواع جنایت های عام به ویژه حمله های ناگهانی خشونت آمیز، راهزنی ها و سرقت های مسلحانه قراردارند. گردشگران تقریبا به طور یقین پول نقد، چک مسافرتی و کارتهای اعتباری حمل می کنند. برخی اوقات نیز گردشگران مدنظر هستند. معمولا به آسانی می توان خودروهای کرایه ای و خودروهای گردشگری را شناخت.
جنایت های سازان یافته سیاسی: گردشگران هدف تحرکات سیاسی قرار می گیرند. گاهی اوقات آنها را می ربایند و گاهی اوقات نیز آنها را ترور می کنند. گروههای انقلابی سعی می کنند با ارتکاب جنایت علیه گردشگران، توجه عموم را به اهداف فعالیت های خود جلب کنند.[5]
همچنین ناهنجاری های رفتاری از جمله مسائل اجتماعی است که در مناطق پرازدحام به اشکال مختلف خود را نشان می دهد. از این رو برقراری نظم و امنیت در اینگونه مناطق از جمله اقدامات پایه ای و اساسی توسعه و بالندگی بخش گردشگری است که بیش از همه به نظم و امنیت نیاز دارد. درک این واقعیت نیز بسیار مهم است که برای برقراری نظم و امنیت در مناطق گردشگری نباید از همان شیوه های پلیسی که عموما با خشونت همراه است استفاده شود.

3-5 نیاز به افزایش ظرفیت

مقاصد گردشگری از یک سو چشم انتظار ورود گردشگران هستند و از سوی دیگر نگران آثار نامنفی زیست محیطی حضور آن. این دغدغه مدیران گردشگران در مقصد را گاه گاه با این سوال مواجه می سازد که مقصد مورد نظر تا چه اندازه می تواند پذیرای گردشگران باشد.[6]

حضور گسترده و زیاد گردشگران مخصوصا در قالب گردشگران گروهی و چارتر منجر به ایجاد چندین نوع فشار در محیط می شود.

فشار حجمی [7] که در تخریب معابر طبیعی، حیات وحش، پوشش گیاهی و از دست رفتن آرامش ساکنان محلی می شود.
فشار ترافیکی[8] که در کندی حرکت و ایجاد انواع آلودگی ها نقش بسزایی دارد.
فشار بصری[9]که حکایت از عاری شدن چشم اندازها و ساختمان ها از اصالت زیبایی شناسی اصیل و بومی دارد.
فشار ناشی از زباله که با افزایش مقدار زباله، ضایعات و پساب مرتبط است.
بنابراین افزایش ظرفیت در بخش گردشگری لازم است که این افزایش ظرفیت باید متناسب و سنجیده با تقاضا و تمام بدنه و اجزای بخش گردشگری باشد.
3-6 نیاز تامین منابع سرمایه و اعتبارات

تامین منابع سرمایه و اعتبارت پیوسته از دل مشغولی ها و مشکلات موجود در طرح های توسعه گردشگری است. بنابراین نوع نیازهای مالی و منابع احتمالی آن باید شناخته شود و یک سیاست سرمایه گذاری تدوین شود لزوم تامین بودجه و شیوه آن باید به طور مشخص برای هر کشور یا منطقه خاص شناسایی و تعیین شود.[10]

3-7نیازهای تاسیسات و تجهیزات زیربنایی شامل راه، آب، برق، انرژی، سوخت و تلفن

این نیازها از اقدامات اساسی برای توسعه بخش گردشگری است. تجربه کشورهای دیگر که طرح های توسعه ای موفقی در بخش گردشگری دارند، تامین آب، برق، تلفن، راه و تجهیزات سوخت رسانی را به عنوان یارانه بخش گردشگری تلقی کرده و به شرط سرمایه گذاری و راه اندازی فعال و دارای ظرفیت اشتغال زایی، این نیازها را رایگان تا محل احداث واحد تامین می نمایند.

دسته بندی : گردشگری در ایران